facebook-baby

Υπηρεσίες

Βλαστοκύτταρα και Τράπεζες Φύλαξης Ομφαλικών Μοσχευμάτων

Η δημιουργία δημόσιων και ιδιωτικών Τραπεζών ομφαλικών μοσχευμάτων αποτελεί παγκόσμια πρακτική τα τελευταία χρόνια ακολουθώντας τη συνεχώς αυξανόμενη επιστημονική αναγνώριση της σημασίας της χρήσης του Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος (ΟΠΑ) στις αλλογενείς και αυτόλογες μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων. Πρόσφατα ερευνητικά και κλινικά αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι στο μέλλον τα ομφαλικά μοσχεύματα θα χρησιμοποιούνται στη θεραπεία όλο και περισσοτέρων ασθενειών λόγω της πλαστικότητας που παρουσιάζουν και της ικανότητας διαφοροποίησης σε κύτταρα διαφόρων ιστών (Αναγεννητική Ιατρική). Έτσι, παρατηρούνται δύο βασικές μορφές συλλογών ομφαλοπλακουντιακού αίματος διεθνώς α) συλλογές μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα (συνήθως σε δημόσιες Τράπεζες), και β) συλλογές εμπορικού χαρακτήρα, που δέχονται προς φύλαξη καταθέσεις ομφαλοπλακουντιακού αίματος για αποκλειστική χρήση του καταθέτοντος ή της οικογένειάς του(σε ιδιωτικές ή υβριδικές Τράπεζες).

Οι πρώτες συλλέγουν ομφαλοπλακουντιακό αίμα από δωρητές για δημόσια χρήση. Η λειτουργία τους δεν διαφέρει από εκείνη των τραπεζών αίματος ή και ιστικών μοσχευμάτων. Λήπτης του βιολογικού αυτού υλικού μπορεί να είναι οποιοσδήποτε τρίτος, αρκεί να υπάρχει ιστοσυμβατότητα. Προκειμένου να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή αξιοποίηση των κυττάρων, οι συλλογές αυτές συμμετέχουν συνήθως σε διεθνή δίκτυα.

Οι εμπορικές συλλογές ομφαλοπλακουντιακού αίματος, όπως σημειώθηκε, διατηρούν το αίμα αποκλειστικά για ιδιωτική χρήση του δότη ή της οικογένειάς του, έναντι οικονομικού ανταλλάγματος (συνήθως ενός εφ’ άπαξ ποσού και μιας ετήσιας συνδρομής για το διάστημα της διατήρησης του υλικού). Υπό την έννοια αυτή, η λειτουργία τους μοιάζει, μάλλον, με αυτήν της τραπεζικής «θυρίδας», καθώς διατηρούν βιολογικό υλικό ως παρακαταθήκη χωρίς να το διακινούν .

H πρώτη δημόσια Τράπεζα ΟΠΑ δημιουργήθηκε στις Η.Π.Α., η New York Cord Blood Bank, η οποία και εντάχθηκε στο Διεθνές Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών (Bone Marrow Donors Worldwide – BMDW). Το 1992 το New York Blood Center ξεκίνησε την εφαρμογή του προγράμματος Placental Blood Program, του οποίου τα πρώτα αποτελέσματα αφορούσαν 562 μεταμοσχεύσεις ΟΠΑ και δημοσιεύτηκαν το 1998. Έως το 2011, λειτουργούν πάνω από 130 δημόσιες τράπεζες παγκοσμίως, περισσότερες από 490.000 μονάδες ομφαλοπλακουντιακού αίματος έχουν αποθηκευθεί και περισσότερες από 20.000 αλλογενείς μεταμοσχεύσεις έχουν επιτευχθεί χρησιμοποιώντας ΟΠΑ.

Επιπλέον από το 1992 έχουν συσταθεί άνω των 220 ιδιωτικών τραπεζών ΟΠΑ παγκοσμίως με απόθεμα τουλάχιστον 1.000.000 μονάδων ομφαλοπλακουντιακού αίματος.

Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) που συλλέγεται από τον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα, αμέσως μετά τη γέννηση ενός παιδιού, καθώς επίσης ο μυελός των οστών και το περιφερικό αίμα, αποτελούν πηγές πλούσιες σε αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα, τα οποία παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερα ευρύ και αποτελεσματικό θεραπευτικό φάσμα στην ίαση αιματολογικών, γενετικών, ανοσολογικών, μεταβολικών και ογκολογικών ασθενειών.

Αρχικά, ως πηγή μοσχευμάτων αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων χρησιμοποιήθηκε ο μυελός των οστών και κατόπιν το περιφερικό αίμα. Με την πάροδο των ετών και την εξέλιξη της ιατρικής έρευνας, το ΟΠΑ κερδίζει συνεχώς έδαφος στο πεδίο αυτό, αποτελώντας πλέον μια σύγχρονη εναλλακτική θεραπευτική μέθοδο, κατά κύριο λόγο προς την κατεύθυνση της διενέργειας αλλογενών μεταμοσχεύσεων σε κακοήθη και μη αιματολογικά νοσήματα . Υπάρχουν, επίσης, ενδιαφέροντα προκλινικά και κλινικά δεδομένα σχετικά με την εφαρμογή της μεταμόσχευσης βλαστικών κυττάρων ομφαλοπλακουντιακού αίματος για μη αιματολογικές ασθένειες, επίσης, όπως η εγκεφαλική παράλυση, ο διαβήτης τύπου 1 και κληρονομικές βιοχημικές παθήσεις.

Τι είναι τα βλαστοκύτταρα;

Ο όρος βλαστοκύτταρα δηλώνει τα αρχέγονα αδιαφοροποίητα κύτταρα που χαρακτηρίζονται από: α) την ικανότητα αυτοπολλαπλασιασμού και β) τη δυνατότητα διαφοροποίησης σε κύτταρα διαφόρων ιστών και οργάνων ενός οργανισμού. Βλαστοκύτταρα απαντώνται σε όλα τα στάδια εμβρυϊκής ανάπτυξης. Όσο πιο πρώιμο είναι το στάδιο ανάπτυξης τόσο μεγαλύτερη είναι και η δυνατότητα διαφοροποίησης των βλαστοκυττάρων προς τους διάφορους κυτταρικούς τύπους. Στον άνθρωπο, υπάρχουν 4 είδη βλαστοκυττάρων

  • τα κύτταρα του εμβρύου που προκύπτουν από τις πρώτες διαιρέσεις του μετά τη γονιμοποίηση (μέχρι την τέταρτη μέρα περίπου ), τα οποία είναι παντοδύναμα (totipotent). Αυτό σημαίνει πως μπορεί το καθένα από αυτά να δημιουργήσει όλα τα είδη κυττάρων ενός νέου εμβρύου, καθώς και τα κύτταρα όλων των μη εμβρυϊκών ιστών που χρειάζονται όπως οι πλακουντιακές λάχνες.
  • τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα (embryonic stem cells) που προέρχονται από το έμβρυο όταν είναι 4-5 ημερών και έχουν τη δυνατότητα να διαφοροποιηθούν σε μεγάλο αριθμό διαφορετικών κυττάρων του οργανισμού μας, είναι δηλαδή ολοδύναμα(pluripotent).
  • τα βλαστοκύτταρα των ενηλίκων (adult stem cells), που βρίσκονται στους περισσότερους ιστούς και όργανα του σώματος, όπως τον εγκέφαλο, τον μυελό των οστών, το ήπαρ, το αίμα και τα αιμοφόρα αγγεία, το δέρμα και τους σκελετικούς μύες. Έχουν την δυνατότητα να αυτό-ανανεωθούν, αλλά η ικανότητα διαφοροποίησής τους είναι περιορισμένη. Μπορούν να ωριμάσουν σε κύτταρα του ιστού ή του οργάνου από το οποίο προέρχονται και ο κύριος ρόλος τους είναι να τα συντηρούν και να τα επιδιορθώνουν. Τα κύτταρα αυτά λέγονται πολυδύναμα (multipotent).

τα βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (cord blood stem cells), τα οποία είναι αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (hematopoietic stem cells) και ανήκουν και αυτά στην κατηγορία των πολυδύναμων κυττάρων και οι ιδιότητές τους μοιάζουν πολύ με αυτά των ενηλίκων. Έχουν τη δυνατότητα να διαφοροποιηθούν σε όλα τα κύτταρα του αίματος, δηλαδή σε ερυθρά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια, καθώς και σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε αυτά περιλαμβάνονται και τα μεσεγχυματικά στελεχιαία αιμοποιητικά κύτταρα της γέλης του Wharton της ομφαλίδος.

Οι μεταμοσχεύσεις αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων μπορούν να κατηγοριοποιηθούν βάσει της σχέσης δότη – λήπτη, είτε βάσει της πηγής προέλευσης του μοσχεύματος.

Βάσει της σχέσης δότη – λήπτη διακρίνουμε τις εξής:

  • Α. Aυτόλογη μεταμόσχευση. Ο δότης και ο λήπτης είναι το ίδιο πρόσωπο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το μόσχευμα προέρχεται από τον ίδιο το λήπτη και λαμβάνεται είτε από το μυελό των οστών ή το περιφερικό του αίμα, είτε από το ομφαλοπλακουντιακο αίμα του ,αν αυτό έχει συλλεγει κατά την γέννησή του. Ως αυτόλογη θεωρείται και η μεταμοσχευση που ο δότης και ο λήπτης είναι μονοωογενή δίδυμα αδέρφια(εχουν δηλαδη πανομοιότυπο γενετικό υλικό). Στην περίπτωση της αυτόλογης μεταμόσχευσης η ιστοσυμβατότητα δότη και λήπτη είναι απόλυτη.
  • Αλλογενής μεταμόσχευση. Ο δότης και ο λήπτης είναι διαφορετικά πρόσωπα. Υπάρχουν, μεταξύ άλλων, δύο βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να εξασφαλίζονται: α)θα πρέπει ο δότης να είναι υγιής και β) να υπάρχει αποδεκτός βαθμός ιστοσυμβατότητας μεταξύ δότη και λήπτη. Το αλλογενές μόσχευμα συνήθως προέρχεται είτε από ιστοσυμβατά αδέρφια ή εναλλακτικά από άλλα μέλη της οικογένειας, είτε από μη συγγενείς δότες προερχόμενους από τις διεθνείς Γραμματείες Εθελοντών Δοτών. Στατιστικα , το 25 – 30% του συνόλου των αλλογενών μοσχευματων προέρχεται από αδέρφια, μόλις το 5% από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας,περίπου στο 40% των περιπτώσεων το μόσχευμα που χρησιμοποιείται προέρχεται από μη συγγενή δότη, ενώ σε μεγάλο αριθμό ασθενών δεν βρίσκεται συμβατός δότης. Σήμερα πραγματοποιούνται διεθνώς περίπου 20.000 αλλογενείς μεταμοσχεύσεις το χρόνο.

Ανάλογα με την πηγή προέλευσης του μοσχεύματος, διακρίνουμε τα ακόλουθα είδη μεταμοσχεύσεων:

  • Μεταμόσχευση μυελού. Το μόσχευμα λαμβάνεται από το μυελό των λαγόνιων οστών ή του στέρνου, υπό γενική αναισθησία του δότη.
  • Μεταμόσχευση περιφερικού αίματος. Το μόσχευμα αποτελείται από κύτταρα του περιφερικού αίματος, τα οποία συλλέγονται με ειδική αντλία. Ο δότης δεν υποβάλλεται σε γενική αναισθησία. Η συγκέντρωση του αριθμού των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων που κυκλοφορούν στο περιφερικό αίμα, αυξάνεται με τη χρήση αυξητικών παραγόντων (κυτοκινών, σε αλλογενή μεταμόσχευση) ή χημειοθεραπείας (κυτταροτοξικών παραγόντων σε αυτόλογη μεταμόσχευση), οι οποίοι κινητοποιούν τα αρχέγονα αιμοποιητικα κύτταρα και τα αναγκάζουν να εξέλθουν μαζικά από το μυελό στο αίμα ώστε να παραχθεί αξιόπιστο μόσχευμα προς αιμοποίηση. Η ποσότητα των κυττάρων σε αυτά τα μοσχεύματα είναι συνήθως μεγαλύτερη από αυτά του μυελού των οστών ενώ η μέθοδος είναι ιδιαίτερα ασφαλής.
  • Μεταμόσχευση ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Το μόσχευμα προέρχεται από το αίμα του πλακούντα και του ομφάλιου λώρου, συλλέγεται αμέσως μετά τον τοκετό και αφού υποστεί έλεγχο και επεξεργασία, κρυοσυντηρείται σε ειδικούς κλιβάνους αποθήκευσης έως και είκοσι έτη.
  • Πλεονεκτήματα χρήσης ΟΠΑ
  1. Το ΟΠΑ αποτελεί μια πλούσια πηγή αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, ενώ παράλληλα η συλλογή του δεν εγκυμονεί κανένα κίνδυνο για τη μητέρα ή το παιδί.
  2. Η απόκτηση μιας μονάδας ΟΠΑ δε σχετίζεται με τους τρέχοντες ηθικούς ενδοιασμούς που έχουν ανακύψει όσον αφορά στη χρήση εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων, αφού συλλέγεται μετά τον τοκετό του εμβρύου και αποτελεί πλέον υλικό της μητέρας.
  3. Η μόλυνση του ΟΠΑ από ιούς κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων του κυτταρομεγαλοϊού(CMV) και του ιού Epstein – Barr.
  4. Κάθε μονάδα ΟΠΑ, αφoύ καταψυχθεί και αποθηκευθεί ,είναι διαθέσιμη κατόπιν αιτήσεως άμεσα.
  5. Δεν έχει παρατηρηθεί ως σήμερα καμία κακοήθης μετάλλαξη της μεταμοσχευμένης μονάδας ΟΠΑ σε κανένα λήπτη αντίστοιχου μοσχεύματος.
  6. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από την μεταμόσχευση αρχέγονων κυττάρων είναι η απόρριψη του μοσχεύματος, που είναι γνωστή σαν Νόσος Μοσχεύματος κατά Ξενιστή (GVHD). Το αίμα του ομφάλιου λώρου έχει λιγότερα λειτουργικά ώριμα Τ λεμφοκύτταρα με αποτέλεσμα να έχει και χαμηλότερη επίπτωση της GVHD, ιδιαίτερα σε συγγενικούς δέκτες και ταυτοποιημένους ως προς το HLA λήπτες .Οι μεταμοσχεύσεις ΟΠΑ από αδέλφια με ταυτοποιημένο HLA έχουν χαμηλότερη επίπτωση τόσο της οξείας όσο και της χρόνιας GVHD από ότι οι μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών από αδέλφια με ταυτοποιημένο HLA (6% έναντι 15%). Οι καταψυγμένες μονάδες ΟΠΑ μπορούν ευκολότερα να αποσταλούν σε άλλη τοποθεσία και να αποψυχθούν εκεί, σε σύγκριση με μια μονάδα μοσχεύματος που προέρχεται από δωρεά μυελού των οστών και έχει περιορισμένο χρόνο ζωής, καθιστώντας κατ’ αυτό τον τρόπο αναγκαίο το συντονισμό μεταξύ των γιατρών που θα συλλέξουν το μόσχευμα, του προσωπικού μεταφοράς του και των ομάδων που θα πραγματοποιήσουν τη μεταμόσχευση.
  7. Οι αποθηκευμένες μονάδες ΟΠΑ δεν υπόκεινται σε κανενός είδους μείωση πέραν αυτής της κλινικής χρήσης. Αντίθετα, τα μητρώα ενήλικων εθελοντών δωρητών υφίστανται απώλειες των εν δυνάμει δοτών, λόγω της αύξησης της ηλικίας τους, της εμφάνισης νέων ιατρικών δεδομένων ή τέλος εξαιτίας γεωγραφικών δυσκολιών.

Ποιες είναι οι εφαρμογές των μεταμοσχεύσεων ΟΠΑ

Οι παρακάτω ασθένειες είναι κάποιες για τις οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά οι μεταμοσχεύσεις (αυτόλογες είτε αλλογενείς) αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, καθώς και ασθένειες για τις οποίες γίνονται κλινικές δοκιμές ή βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό στάδιο.

Α) ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

  1. Λεμφώματα - Λευχαιμίες
    • Λέμφωμα Burkitt
    • Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία
    • Οξεία Μυελογενής Λευχαιμία
    • Παιδική Χρόνια Μυελογενής Λευχαιμία
    • Λέμφωμα Νon-Hodgkin
    • Λέμφωμα Hodgkin
    • Πολλαπλούν μυέλωμα
  1. Νοσήματα Ανεπάρκειας Μυελού των Οστών
  • Αναιμία Fanconi
  • Βαριά απλαστική αναιμία
  • Οστεοπέτρωση
  • Νοσήματα ανοσολογικής ανεπάρκειας
  • Βαριά συνδυασμένη Ανοσοανεπάρκεια
  • Σύνδρομο Wiscott – Aldrich
  • X- φυλοσύνδετη λεμφοϋπερπλαστική νόσος
  • Σύνδρομο DiGeorge
  • Ανεπάρκεια της προσκολλήσεως των λευκοκυττάρων
  1. Αιμοσφαιρινοπάθειες
  • Δρεπανοκυτταρική αναιμία
  • ß-Θαλασσαιμία

Β) ΣΤΑΔΙΟ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ

  1. Μεταβολικά νοσήματα( Νόσος του Hurler, Νόσος του Krabbe, Αδρενολευκοδυστροφία)
  2. Κίρρωση ήπατος
  3. Καρδιακές παθήσεις (έμφραγμα του μυοκαρδίου, μυοκαρδιοπάθειες, καρδιακή ανεπάρκεια)
  4. Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου Ι
  5. Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος
  6. Σκλήρυνση κατά πλάκας
  7. Νευροβλάστωμα

Γ) ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

  1. Νόσος Alzheimer
  2. Νόσος Parkinson
  3. Νόσος Huntington
  4. Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  5. Τραύματα της σπονδυλικής στήλης
  6. Εγκεφαλικό επεισόδιο
  7. Ανάπλαση ιστών ή οργάνων
  8. Διαδικασία συλλογής ΟΠΑ

Αρχικά, η μητέρα έρχεται σε επαφή με την τράπεζα, πριν τη γέννηση του παιδιού και ενημερώνεται για τη διαδικασία δωρεάς ή κατάθεσης ΟΠΑ αν πρόκειται για Ιδιωτική Τράπεζα .Ασφαλώς θα πρέπει να έχει συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας της, διότι διαφορετικά δεν μπορεί να υπογράψει τη συναίνεση που απαιτείται για τη δωρεά. Επίσης, να μην είναι φορέας μεταδιδόμενου νοσήματος ή μεταβολικού νοσήματος όπως π.χ. σακχαρώδης διαβήτης. Αν η μητέρα είναι κάτω από οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να αναφερθεί στο ιστορικό, το οποίο υποχρεούται να συμπληρώσει, αν θέλει να δωρίσει το αίμα του ομφαλίου λώρου. Κατόπιν της ορθής συμπλήρωσης της έγγραφης συγκατάθεσής της, ενημερώνεται ο μαιευτήρας σχετικά με την επιθυμία της δωρεάς ή αποθήκευσης του ΟΠΑ και λαμβάνουν χώρα οι απαραίτητες ενέργειες προετοιμασίας της συλλογής του στο ειδικό ασκό συλλογής (Εικόνα 1).

1

Εικόνα 1 Αποστειρωμένος ασκός κλειστού συστήματος
συλλογής ομφαλοπλακουντιακού αίματος

Βασική παράμετρος, στη συλλογή του αίματος, είναι η μεγιστοποίηση του όγκου συλλογής σε συνάρτηση με την ελαχιστοποίηση μολύνσεώς του από βακτήρια, μύκητες, αίματος της μητέρας και διαφόρων άλλων εκκρίσεων κατά την διάρκεια του τοκετού. Το ΟΠΑ συλλέγεται από τον πλακούντα με παρακέντηση της ομφαλικής φλέβας (Εικόνα 2) κατά τη διάρκεια φυσιολογικού τοκετού ή καισαρικής τομής με δύο μεθόδους που περιγράφονται κατωτέρω.

2

Εικόνα 2 Παρακέντηση ομφαλικής φλέβας

Ενδομήτριος συλλογή (in-utero)

Η ενδομήτριος συλλογή πραγματοποιείται μέσα στην αίθουσα τοκετών από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό όταν ακόμα ο πλακούντας δεν έχει αποκολληθεί από την μήτρα. Μετά την γέννηση του νεογνού γίνεται απολίνωση του ομφάλιου λώρου όσο το δυνατόν πιο κοντά στο νεογνό γεγονός που διευκολύνει τη μεγίστη συλλογή αίματος. Στην συνέχεια πριν τρυπηθεί η ομφαλική φλέβα απολυμαίνεται η περιοχή με ειδικό αντισηπτικό υγρό για την αποφυγή μολύνσεων. Το αίμα από τον ομφάλιο λώρο συλλέγεται σε ασκό συλλογής με την βοήθεια της βαρύτητας. Μετά το πέρας της συλλογής ο ασκός ανακινείται με προσοχή έτσι ώστε να γίνει καλύτερη ανάμειξη του αίματος με το αντιπηκτικό(citrate phosphate dextrose anticoagulant). Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της μεθόδου είναι η μεγάλη, μέχρι και 200ml,ποσότητα αίματος που συλλέγεται (Εικόνα 3).

3

Εικόνα 3 Ενδομήτριος συλλογή ΟΠΑ

Εξωμήτριος συλλογή(ex-utero)

Η εξωμήτριος συλλογή (Εικόνα 4) πραγματοποιείται μετά την αποκόλληση του πλακούντα σε χώρο εκτός της αίθουσας τοκετών. Ο πλακούντας τοποθετείται σε αποστειρωμένο μεταλλικό νεφροειδές πάνω στον πάγκο συλλογής και ακολουθείται η ίδια διαδικασία με την ενδομήτριο συλλογή. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της μεθόδου είναι ότι λαμβάνει χώρα εκτός της αίθουσας τοκετού χωρίς να επηρεάζεται η μαιευτική παρακολούθηση της μητέρας ,ενώ τα μειονεκτήματα είναι η ταχεία πήξη του αίματος του πλακούντα και η αυξημένη πιθανότητα μολύνσεων ,γι αυτό η όλη διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 5-10 λεπτών και με ιδιαίτερη προσοχή .Η ελάχιστη αποδεκτή ποσότητα ΟΠΑ είναι 80 ml.

4

Εικόνα 4 Εξωμήτριος συλλογή ΟΠΑ

Μετά τη συλλογή το αίμα μεταφέρεται στην Τράπεζα ΟΠΑ. Οι μονάδες μπορούν να παραμείνουν αναλλοίωτες σε θερμοκρασίες 4 βαθμών κελσίου ή σε θερμοκρασία δωματίου έως και 72 ώρες. Συνηθίζεται ,όμως, η ταχεία μεταφορά τους για να επιτευχθεί η επεξεργασία τους από την τράπεζα κρυοσυντήρησης εντός 24 ωρών και η κατάψυξη τους σε υγρό άζωτο εντός των 30 ωρών.

5

Εικόνα 5 Επεξεργασία ασκών ΟΠΑ

Εκεί γίνεται ο αρχικός έλεγχος, δηλαδή ζύγισμα, μέτρηση του αριθμού των κυττάρων, καταχώρηση δεδομένων της μονάδας σε ειδική υπολογιστική πλατφόρμα . Στην περίπτωση που τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων (προσδιορισμός ομάδας αίματος και παράγοντα Rhesus, καλλιέργειες αερόβιων και αναερόβιων μικροβίων , ορολογικός έλεγχος για ιούς ηπατίτιδας Β,C για CMV,HIV και σύφιλη) βρίσκονται εντός των προκαθορισμένων από την τράπεζα προδιαγραφών, η μονάδα υπόκειται στην ακόλουθη επεξεργασία (Εικόνα 5):

  1. μείωση του αρχικού όγκου πλάσματος με απομάκρυνση των ερυθρών αιμοσφαιρίων με διαδοχικές φυγοκεντρήσεις ,
  2. συμπύκνωση των λευκοκυττάρων με προσθήκη ειδικών αντιδραστηρίων και εξασφάλιση ικανού όγκου 20-25 ml βιολογικού υλικού,
  3. προσθήκη ειδικού κρυοπροστατευτικού διαλύματος(διμεθυλοσουλφοξίδη DMSO) στο υλικό και φύλαξη σε κρυοανθεκτικό ασκό
  4. ακολουθεί η βραδεία κατάψυξη με αυτόματο καταψύκτη (Planet Kryo 10)
  5. μεταφορά σε περιέκτη διαρκούς παροχής υγρού αζώτου και φύλαξη στους -196 βαθμούς Κελσίου)

Παράλληλα με την επεξεργασία ένα δείγμα της μονάδας αποστέλλεται στο αντίστοιχο εργαστήριο προς τυποποίηση HLA.

6

Εικόνα 6 Κρυοσυντήρηση ομφαλικών μοσχευμάτων

Από τη στιγμή αυτή και πέρα η μονάδα είναι διαθέσιμη προς αναζήτηση από οποιοδήποτε ασθενή ανά τον κόσμο. Εφόσον βρεθεί κατάλληλος λήπτης λαμβάνει χώρα η επανατυποποίηση HLA της μονάδας, ενώ στη συνέχεια αποστέλλεται στο αντίστοιχο μεταμοσχευτικό κέντρο όπου θα λάβει χώρα η μεταμόσχευση, μέσα σε ειδικό καταψύκτη ως μόσχευμα προς χρήση (Εικόνα 6).

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

Στην Ελλάδα υπάρχουν δύο τράπεζες ΟΠΑ με δημόσιο χαρακτήρα και 14 περίπου ιδιωτικές αντιπροσωπεύοντας το 7% του συνόλου των ιδιωτικών τραπεζών ΟΠΑ και το μεγαλύτερο ποσοστό ιδιωτικών τραπεζών σε αναλογία πληθυσμού παγκοσμίως .

Οι δημόσιες τράπεζες είναι του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών(ΙΙΒΕΑΑ) που διαθέτει 2.200 μοσχεύματα και του Νοσοκομείου «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» στη Θεσσαλονίκη, όπου φυλάσσονται 1200 μοσχεύματα.

Στις ιδιωτικές υπολογίζεται ότι είναι αποθηκευμένες περισσότερες από 90.000 μονάδες, .

Η κατάσταση που διέπει τη λειτουργία των τραπεζών ΟΠΑ ήταν μέχρι και το 2011 ασαφής. Δεν υπήρχε ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση και τον έλεγχο της λειτουργίας τους ,γιατί δεν είχε ενσωματωθεί η αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία μέσω Προεδρικού Διατάγματος στο Ελληνικό Δίκαιο. Μετά από την έκδοση της Οδηγίας 2010/53/ΕΕ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης προέβη στην διαμόρφωση ενός Σχεδίου Νόμου(Σχ/Ν) που βρισκόταν υπό διαβούλευση και πρόσφατα ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο (Ν. 3984/27.6.2011) και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 150 Α/27-6-2011).

Για εκτενέστερη ενημέρωση και πληροφόρηση στο θέμα των βλαστοκυττάρων καθώς και του κόστους συλλογής και φύλαξης αυτών στην Ιδιωτική Τράπεζα Cryobanks του Μαιευτηρίου Ιασώ μη διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον ιατρό κο Φτούλη.